Czy dziecko przebywające w rodzinie zastępczej ma prawo zachowku?

Piecza zastępcza jest ustanawiana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców. Dziecko jest umieszczane w pieczy zastępczej na mocy orzeczenia sądu.

Rola pieczy zastępczej według ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest praca z rodziną, która umożliwi powrót dziecka do rodziny, a gdyby nie było to możliwe to dążenie do przysposobienia dziecka, a gdyby taka możliwość nie istniała to zapewnienie dziecku opieki i wychowania w środowisku zastępczym.

Kolejną rolą jest przygotowanie dziecka do godnego, samodzielnego i odpowiedzialnego życia, pokonywania trudności życiowych zgodnie z zasadami etyki, nawiązywania i podtrzymywania bliskich, osobistych i społecznie akceptowanych kontaktów z rodziną i rówieśnikami, w celu łagodzenia skutków doświadczania straty i separacji oraz zdobywania umiejętności społecznych.

Ustawa wskazuje również zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb bytowych, zdrowotnych, edukacyjnych i kulturalno- rekreacyjnych.

Kto może zostać rodziną zastępczą?

Rodzinę zastępczą mogą tworzyć zarówno małżonkowie jak i osoba, która w związku małżeńskim nie pozostaje. Przed osobą, którą chce stworzyć rodzinę zastępczą postawiono szereg wymagań jakie powinna ona spełniać. Jak wynika z art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej pełnienie funkcji rodziny zastępczej może być powierzone osobom, które:

• dają rękojmie należytego sprawowania pieczy zastępczej;

• nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;

• wypełniają obowiązek alimentacyjny- w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;

• nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;

• są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem;

• przebywają na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej;

• zapewniają odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym: rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego; właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań; wypoczynku i organizacji czasu wolnego.

Czy zatem dziecko, które przebywa w rodzinie zastępczej ma prawo do zachowku po jednym ze zmarłych rodziców zastępczych?

Zachowek jest uprawnieniem, które przysługuje spadkobiercom ustawowym.

Jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu lub żadna z osób, które powołane zostały do spadku nie chce lub nie może być spadkobiercą, zachodzi wówczas dziedziczenie ustawowe.

W pierwszej kolejności do kręgu spadkobierców ustawowych należą dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek.

Powołanymi do spadku w sytuacji, gdy spadkodawca nie miał dzieci są jego małżonek oraz rodzice.

Gdyby spadkodawca nie miał dzieci ani małżonka wówczas cały spadek przypada jego rodzicom.

W sytuacji gdyby któryś z rodziców spadkodawcy nie żył, udział spadkowy, który by mu przypadał, przechodzi na rodzeństwo spadkodawcy.

Gdyby któreś z rodzeństwa nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy jaki by mu przypadł przechodzi na jego dzieci.

Jak wynika z powyższego do kręgu spadkobierców ustawowych zaliczyć należy: zstępnych i małżonka oraz rodziców, rodzeństwo i zstępnych rodzeństwa.

Prawo do zachowku przysługuje zstępnym (dzieciom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy.

Uprawnionymi do zachowku są tylko te osoby, które dziedziczyłby z ustawy po spadkodawcy.

Zatem dziecku przebywającemu w rodzinie zastępczej nie przysługuje prawo do zachowku. Z chwilą ustanowienia pieczy zastępczej nie powstają żadne uprawnienia, które pozwalałyby na dziedziczenie po osobie, która pełniła funkcję rodzica zastępczego.